Memorial Antalya Hastanesi Üroloji Bölümü’nden Prof. Dr. Tibet  Erdoğru böbrek taşları ve tedavi yöntemleri hakkında bilgi verdi.

Böbrek taşları, idrardaki tuz ve sıvı dengesinin bozulmasına bağlı,  küçük kristallerin birleşmesinden meydana gelir. Enfeksiyon ve genetik  etkenlerden olan böbrek taşları da bulunmaktadır. Bir kişinin yaşamı  süresince taş hastalığı ile karşılaşma riski %10’dur. Ve özellikle taşın  düşürülmesi sırasındaki ağrı, hiçbir ağrı ile kıyaslanamaz  niteliktedir.

Taşın boyu, yeri, yoğunluğu önemlidir

Tedavi öncesinde mutlaka “kontrastsız spiral BT” ile taşın  özellikleri (boyu, yeri, yoğunluğu gibi) ve endoskopik müdahale  gerektirdiğinde ise mutlaka “İVP” ya da “CT-ürografi” ile idrar  kanallarının özelliklerini ve taş ya da taşlar ile ilişkisini  değerlendirilir.

Tedavi: NOTES ya da PNL tekniği

Taşın yapısı, büyüklüğü ve yeri yanında hastanın sağlık durumu ve  diğer özelliklerine (kilo, geçirilmiş ameliyatları gibi) göre tedavi  yaklaşımları olanaklarını hasta ile paylaşılmaktadır. Ancak burada  sunulan tüm ameliyat tekniklerinin endoskopik olduğunu belirtmemiz  gerekiyor. Bu endoskopik girişim taşın; yeri, cinsi, sayısı ve  büyüklüğüne göre NOTES (Natural Orifices Transluminal Endoscopic  Surgery) tekniği ile ya da büyük ve çok sayıdaki sert taşlarda belin  arka bölgesinden böbrek içine çok minik bir delikten yerleştirilen boru  içinden sokulan endoskopik cihazlarla PNL denilen bu işlem  gerçekleştirilmektedir. NOTES, doğal vücut deliğinden; yani idrar  yaptığımız delikten girilerek yapılan tekniktir. Bu delik yerine göre  0.5  cm ya da 1  cm çapında olabilmektedir. Son dönemde PNL tekniği,  mini ve mikro PNL teknikleri ile sadece bir iğne içinden böbreğe  girilerek gerçekleştirilmektedir. Kıvrılan, içinden lazer ve basket  yakalayıcıların geçebildiği çalışma kanalı olan, endoskoplarla idrar  kanalından girilerek böbrek içindeki her cepçiğe ulaşılır. Daha sonra  lazer ile vücut içinden taşlar güvenle kırılarak temizlenir.

Taşsızlık sağlanabilir mi?

Her böbrek taşında taşsızlık (tümüyle taştan arındırma) sağlanması  esastır. Bunu sağlamak için teknikte ısrar etmemek ve taşın tek seansta  en etkin şekilde tümüyle en yüksek oranda temizleyecek yöntem hasta ile  paylaşılmalıdır. Büyük, sert ve riski yüksek (infeksiyon taşı, sistin  taşı gibi) taşlarda NOTES tekniği yerine daha kesin taşsızlık sağlayacak  PNL tekniğin hastaya sunulması daha faydalı olacaktır.

Taş oluşumunu sağlayan tüm nedenler araştırılır

Sistem tümüyle taşsız kalmalı ki; böylece bir sonraki adım olan taş  oluşumunun engellenmesi tedavileri hastaya sunulmalıdır. Buna  “Metaflaksi” denir. Taşa yönelik endoskopik tedavi sonrasında taşsızlık  sağlandıktan 1 ay sonra hastalar taşın kimyasal yapısının analizi ile  birlikte metabolik analiz’e alınır. İdrarda ve kandaki taş oluşum riski  taşıyan maddelerin, taş oluşumunu engelleyen maddelerin ve idrarın  kimyasal diğer özelliklerini değerlendirilir. Gerekirse, bulunan risk  özelliklerine göre belirlediğimiz 10 günlük diyetlerin (pürinden fakir,  oksalattan fakir, kalsiyumdan fakir diyet gibi) sonrasında analizler  tekrarlanır ve diyet, ilaç tedavisi, vitamin desteği gibi taş önleyici  tedaviler proframlanmaktadır.

Taş önleyici tedavi için metabolik analiz şart

Unutulmamalıdır ki; taş önleyici tedavi (metaflaksi) sağlık, sosyal  ve çalışma yaşamında kişideki taşa bağlı riskin azaltılmasında çok  önemlidir. Taş düşürmüş bir kişiye ezbere kalsiyumlu yiyecekleri tüketme  demek, bazen bırakın taşın oluşumunu azaltmayı, daha da arttırabilir.  Sadece “bol su için” denildiğinde taş hastalığı geçirmiş bir kişide 5  yıl içinde tekrar taş oluşma riski %45-50’dir. Metaflaksi ile bu oran  %10-15’e düşürülebilir. Taş hastalığında “metaflaksi” çok önemlidir.  “Nasıl bir metaflaksi?” planlanmasında ise; “metabolik analiz” mutlaka  yapılmalıdır.


Benzer Makaleler: